Mensen met autisme hebben een grote behoefte aan kennis, aan willen snappen hoe dingen werken. Hoe het leven werkt, hoe mensen werken, hoe de dagelijkse realiteit werkt, hoe sociale omgang werkt, hoe de dag werkt. Dat is de basis. Als de kennis er is, klopt en logisch is, kan het worden toegepast en uitgevoerd. Mensen met autisme zijn denkers schrijft Martine Delfos in haar nieuwe boek “Autisme als atypische ontwikkeling, De kenmerken in de mens als geheel”.
Het Dagelijks Leven
Herken je dat? Dat je veel en lang kunt denken over iets voordat je het gaat doen? Dat het voor jou belangrijk is om te weten hoe je dag / week / school / studie / contact met mensen eruitziet? Als het logisch is, je het voor je ziet en en het snapt, je het pas dan kunt uitvoeren? Het dagelijks leven kan een enorme warboel voor je zijn met al je gedachten en gevoelens.
Je bent niet de enige. Voor veel mensen is het van tevoren uitdenken een voorwaarde voordat tot actie overgegaan kan worden. Soms lukt het niet eens meer om tot actie over te gaan omdat er te veel gedachten zijn.
Het kunnen lange en eenzame zoektochten zijn naar hoe iets precies werkt, want het leven is te complex om logisch te kunnen beredeneren. Het kan zo zijn dat jij een realiteit of patroon bedenkt die een ander niet zo had bedacht. Vaak denk je alleen want de ander ben je kwijtgeraakt onderweg omdat die anders denkt dan jij. Vragen aan de ander om alsnog bij je te komen lopen is moeilijk, je loopt liever met je eigen gedachten alleen verder, zoekend naar hoe de wereld werkt. Inmiddels wordt duidelijk dat jouw wereld en jouw gedachten niet goed overeenkomen met de realiteit waarin je leeft. Mensen vragen je om je aan te passen aan hun realiteit maar die kun je niet vinden. Hun realiteit is niet jouw realiteit, hun gedachten zijn niet jouw gedachten. Je voelt je alleen en niet begrepen. Je moet je aanpassen aan hen, maar dat is voor jou niet logisch want dat past niet bij jouw ontwikkeling. Het zou veel prettiger en zinvoller zijn als de ander aan jou vraagt hoe jij de wereld ziet en beleeft. Dat zou jou minder angst geven, meer ruimte voor jouw gedachten en logica, wat goed is voor jouw ontwikkeling.
Andere Volgorde
De reden dat jouw ontwikkeling anders verloopt ligt volgens Delfos gelegen in het feit dat jouw ontwikkeling in een andere volgorde verloopt. Mensen zonder autisme ontwikkelen zich eerst op sociaal gebied (omgang met de wereld en hun mensen) en dan pas op cognitief gebied (het denken). Bij mensen met autisme gaat de cognitieve ontwikkeling voor de sociale ontwikkeling. Je bent niet de eerste leerling op de basisschool die slimmer is dan je klasgenoten, maar ondertussen weet je niet goed hoe jij je het beste kan gedragen. Je bent daar namelijk niet mee bezig, jij bent vooral aan het denken.
Het delen van jouw gedachten en realiteit is een uitdaging omdat de ander daar niet op zit te wachten of weet daar mee om te gaan. Het is erg fijn voor jou als je wel mensen om je heen hebt die wel aansluiting bij jou zoeken, die willen weten hoe jij denkt en voelt en die jou daarbij willen helpen.
Aansluiting
Zij kunnen je helpen om te ontdekken hoe het bij jou werkt, wat goed is voor jou, wat jij nodig hebt en wat bij jou past. Ze kunnen je ook helpen als je routes hebt uitgedacht die niet zo handig blijken te zijn. Het veranderen van routes en patronen kan ingewikkeld zijn omdat ze vast in je hoofd zitten. Als iemand anders je kan helpen om anders te gaan denken of kijken dan kun je best veranderen in je denken of gedrag. De ander moet wel eerst aansluiten bij jou, dat is een voorwaarde.
Jouw ontwikkeling verloopt anders dan bij de meeste mensen. Het goede nieuws is dat je je wel ontwikkelt maar in een andere volgorde. Het is belangrijk dat mensen dat weten om je goed te kunnen helpen. Sommige gebieden ontwikkelen zich trager, maar andere gebieden kunnen zich ook sneller ontwikkelen.
Je wilt graag dat mensen bij jou aansluiten, dat ze willen weten hoe jij denkt en hoe jij denkt dat de wereld eruit ziet en werkt. Dat ze dat niet veroordelen maar vragen stellen en oprecht zijn. Dat je niet alles op vastgestelde tijden hoeft te kunnen. Oprechte, geïnteresseerde en deskundige aansluiting bij jou kan voorkomen dat jij negatief over jezelf gaat denken, dat je bang of angstig wordt, je terugtrekt of afsluit.
De 6 Kenmerken van een Atypische Ontwikkeling
Martine Delfos heeft ontdekt welke zes kenmerken zichtbaar worden als een ontwikkeling in een andere volgorde verloopt.
De eerste vier kenmerken komen rechtstreeks voort uit een ontwikkeling die atypisch verloopt, de laatste twee kenmerken volgen op de eerste kenmerken als daar aanleiding voor is.
Het kan zo zijn dat er een negatief zelfbeeld of angst voor de realiteit is ontstaan ten gevolge van de eerste vier kenmerken. Dit kan dan leiden tot kenmerk vijf en zes.
1. Leren door Begrijpen (Zelf Denken)
Je bent gericht op het denken. Je leert de wereld verkennen en daardoor te begrijpen. Nieuwe dingen worden eigen gemaakt door het te begrijpen. Begrijp je iets niet, dan ga je op zoek naar manieren om het wel te gaan begrijpen. Begrijpen geeft rust en grip. Luisteren en gehoorzamen is extra lastig als je niet begrijpt waarom je iets moet doen. Je wilt graag iets uitgelegd krijgen i.p.v. opgelegd krijgen. Leren door begrijpen kost veel tijd omdat je precies wilt weten hoe het zit. Ook is het belangrijk dat het klopt of rechtvaardig is. Niet weten en niet begrijpen maakt angstig en kan het nare gevoel geven dat je niet goed genoeg bent . Je voelt je verloren.
2. Zelfbepaaldheid (Zelf Oplossen)
Je wilt graag zelf bepalen en regelen hoe iets gaat. Omdat je veel en goed nadenkt wil je ook zelf begrijpen, bepalen, controleren en reguleren. Dit is iets anders dan starheid.
Denken doe je vooral alleen, langdurig en geconcentreerd. Je trekt je terug om na te denken. Het is voor jou belangrijk dat je de ruimte krijgt om zelf na te denken en met oplossingen te komen. Je bent niet in jezelf gekeerd maar je leeft vanuit jezelf. Dat is een groot verschil.
Het is opvallend hoe goed je aan kunt geven waar je over nadenkt, hetzij met woorden, hetzij in gedrag. Het is voor de omgeving de kunst om daar aansluiting bij te vinden.
3. Geen Hulp Vragen (Zelf Doen)
Het zelf denken, zelf doen en zelf oplossen leidt ertoe dat je niet makkelijk om hulp vraagt. Je zoekt en denkt het liever zelf uit. Je wilt geen oplossingen aangedragen krijgen of te horen krijgen wat je moet doen. Omdat je vaak niet begrepen wordt, is het nog lastiger om om hulp te vragen. Vaak heb je ook weinig positieve ervaringen met jouw manier van hulp vragen.
Het niet om hulp vragen kan leiden tot vereenzaming, vermijden van de realiteit en vastlopen in het leven. Wel om hulp vragen is wijs en verstandig, omdat niemand alles zelf alleen kan oplossen.
4. De Dagelijkse Sociale Omgang
Jouw belangstelling voor de sociale interactie komt pas later op gang omdat de eerste focus op het denken ligt. Als je jong bent ligt de nadruk juist op de sociaal-emotionele ontwikkeling en pas later op de cognitieve ontwikkeling.. De kans is groot dat als jij toe bent aan je sociale ontwikkeling, dat de mensen om jou heen daar niet meer zo mee bezig zijn. Hierdoor kan het gebeuren dat je sociale omgang onderontwikkeld blijft.
Door deze kenmerken kan het zijn dat er nare gevolgen ontstaan. Je zelfbeeld kan aangetast worden en je kunt angsten gaan ontwikkelen zoals angst voor het niet weten of angst om te leren.
5. Gevoel Uitzetten
Je denkt over alles na wat er op je afkomt. Vaak is er ook sprake van hoge gevoeligheid. Dit kan zo overweldigend of naar zijn dat je op ‘uit’ gaat. Dit kan een overlevingsstrategie worden om nare gevoelens van niet begrepen worden of niet weten te vermijden. Dit kan je negatieve zelfbeeld versterken wat al eerder is ontstaan.
Als er herstel van je zelfbeeld plaatsvindt en je meer kennis over jezelf opbouwt, kun je ook leren om nare gevoelens toe te laten. Want al je je meer verbonden en begrepen weet en voelt, kun je bouwen aan een positiever zelfbeeld.
6. Escape
Lukt het niet om het beschadigde zelfbeeld te herstellen, dan zal de beschadiging verder gaan. De behoefte om het nare gevoel weg te drukken zal sterker worden waardoor de focus op het denken zal afnemen. De angsten zullen groter en sterker worden. Hierdoor kunnen eetproblemen, dwanghandelingen, verslavingen e.d. ontstaan.
Ondersteuning van Luhoff Coaching
Het is belangrijk dat je denken weer wordt aangezet en er herstel van het negatieve zelfbeeld plaatsvindt. Je hebt kennis nodig om je te kunnen ontwikkelen. Je hebt het nodig om te weten hoe het werkt bij jou en om je heen. Je hebt begrip nodig dat jouw ontwikkeling anders verloopt, in een andere volgorde en op andere momenten. Dit vraagt om een andere benadering van jouw omgeving dan we meestal gewend zijn. Mensen die bij jou kunnen aansluiten, die jou willen begrijpen en volgen. Mensen die jou willen uitleggen hoe dingen gaan. Niet door dingen op te leggen maar door ze uit te leggen. Door aan te sluiten bij jou. Jij bent dat meer dan waard!
Je bent van harte welkom bij Luhoff Coaching als je op zoek bent naar persoonlijke ondersteuning als er vermoeden of sprake is van autisme. Ik heb veel kennis en ervaring op dit gebied. Ik kan bij jou aansluiten, jou volgen en uitleg geven hoe het werkt bij jou en wat goed is voor jou.
Deze persoonlijke ondersteuning zal erop gericht zijn:
- Inzicht geven in hoe het werkt jou
- Het vergroten van je positief zelfbeeld
- Ontwikkelen vaardigheden omgaan met onzekerheid, onduidelijkheid en angsten
- Ontwikkelen vaardigheden die voorkomen dat je je te veel terugtrekt of afsluit.
Autisme als atypische ontwikkeling: De kenmerken in de mens als geheel
PICOWO-serie Deel 21 – Dr. Martine F. Delfos
ISBN 9789085601500 | 304 pagina’s | Paperback | 2e druk, 2022 I Uitgeverij SWP
